ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਡਿਜੀਟਲ ਪ੍ਰਸਾਰ: ਯੂਨੀਕੋਡ ਫੌਂਟਾਂ ਬਾਰੇ ਗ਼ਲਤਫਹਿਮੀ ਦੀ ਸੱਚਾਈ
Digital diffusion of Punjabi: The truth behind the misconception about Unicode fonts
ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਡਿਜੀਟਲ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਪਸਾਰ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਆਧੁਨਿਕ ਤਕਨੀਕੀ ਯੰਤਰਾਂ (ਕੰਪਿਊਟਰ, ਸਮਾਰਟਫੋਨ, ਇੰਟਰਨੈੱਟ) ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਸੁਚਾਰੂ ਮੌਜੂਦਗੀ ਕਿਸੇ ਅਚੰਭੇ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਇਸ ਸਫਲਤਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਆਧਾਰ ਯੂਨੀਕੋਡ ਮਿਆਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ-ਪੱਧਰ ਦੀ ਪਛਾਣ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਯੂਨੀਕੋਡ: ਭਾਸ਼ਾਈ ਏਕਤਾ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ
ਯੂਨੀਕੋਡ ਸਿਰਫ਼ ਫੌਂਟਾਂ ਦਾ ਢਾਂਚਾ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਵਿਆਪਕ ਤਕਨੀਕੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ ਜੋ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਲਿਪੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਅੰਕ (ਕੋਡ ਪੁਆਇੰਟ) ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਫਾਇਦਾ ਅਨੁਕੂਲਤਾ (Compatibility) ਹੈ।
ਇਕਸਾਰਤਾ:ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਯੂਨੀਕੋਡ-ਅਧਾਰਿਤ ਫੌਂਟ (ਜਿਵੇਂ Raavi, Nirmala, Noto, Akaash, NanakLipi) ਵਰਤਦੇ ਹੋ ਤਾਂ
ਤੁਹਾਡਾ ਟਾਈਪ ਕੀਤਾ ਪੰਜਾਬੀ ਪਾਠ (ਟੈਕਸਟ) ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ, ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮਾਂ (Windows, macOS, Android, iOS),
ਸਾਫਟਵੇਅਰਾਂ (MS Word, Google Docs, Adobe) ਅਤੇ
ਬ੍ਰਾਊਜ਼ਰਾਂ (Chrome, Firefox) ਵਿੱਚ
ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਦਿਸੇਗਾ ਅਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇਗਾ।
ਇਹ ਤਕਨੀਕੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ
ਕਿਉਂਕਿ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਇੱਕੋ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਡਿਵਾਈਸ ਉੱਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸਮੱਸਿਆ ਦੇ ਵੇਖ ਅਤੇ ਵਰਤ ਸਕਦੇ ਹਨ।
"ਰਾਵੀ" ਦੀ ਗ਼ਲਤਫਹਿਮੀ ਅਤੇ ਨਕਾਰਨ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ
ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਡਿਜੀਟਲ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਇੱਕ ਡੂੰਘੀ ਗ਼ਲਤਫਹਿਮੀ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਹ "ਯੂਨੀਕੋਡ" ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ "ਰਾਵੀ" ਫੌਂਟ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਰਾਵੀ ਫੌਂਟ ਹੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਸੀ ਅਤੇ ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਇਸਦੀ ਸਜਾਵਟ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਆਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੂਰੀ ਯੂਨੀਕੋਡ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਹੀ ਨਕਾਰ ਦਿੱਤਾ!
ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਕੋਡ ਫੌਂਟਾਂ ਦੀ ਲੰਬੀ ਲੜੀ
ਅਸਲ ਸੱਚਾਈ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਈ 200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਯੂਨੀਕੋਡ-ਅਧਾਰਿਤ ਫੌਂਟ ਮੌਜੂਦ ਹਨ ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਟਾਈਲ, ਮੋਟਾਈ ਅਤੇ ਸਜਾਵਟ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੁਫਤ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਵੀ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਵਰਤ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਡਾ. ਸੀ. ਪੀ. ਕੰਬੋਜ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ 'ਨਾਨਕ ਲਿਪੀ' ਫੌਂਟ ਲੜੀ ਦੇ ਪੰਜ ਫੌਂਟ (ਗੁਰਬਾਣੀ ਅੱਖਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਖਾਉਣ ਦੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਨੂਕੂਲ) ਪਰੰਪਰਿਕ ਸੁਹਜ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਪੜ੍ਹਨਯੋਗਤਾ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਫੌਂਟ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਸੁੰਦਰ ਹਨ ਸਗੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੂਨੀਕੋਡ ਮਿਆਰਾਂ 'ਤੇ ਖਰੇ ਉਤਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਉੱਤੇ ਸਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਕੋਡ ਫੌਂਟ ਸੂਚੀ (Punjabi Unicode Font List)
- Raavi
- Nirmala
- Sakal Bharti
- Oankaar
- Google Noto
- Akaash
- Arial Unicode
- Amber
- DR Chatrik Web
- Nanak Lipi
- Nanak Lipi Ubhaari
- Nanak Naad
- Nanak Patti
- Nanak Darbari
- Saab
- Koharvala
- Satluj Uni
- Adobe Gurmukhi Uni
- Kalam
- Adhiapak
- Dukandaar
- Akash Sunder
- Akhar
- Akshar Unicode
- Anek Gurmukhi
- Anmol Uni
- GHW Purani
ਸਾਰ-ਅੰਸ਼
ਯੂਨੀਕੋਡ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਡਿਜੀਟਲ ਜੀਵਨ-ਰੇਖਾ ਹੈ। "ਰਾਵੀ" ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਵਿਸ਼ਾਲ ਬਾਗ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਫੁੱਲ ਹੈ। ਇਸ ਗ਼ਲਤਫਹਿਮੀ ਨੂੰ ਤੋੜ ਕੇ ਅਸੀਂ ਯੂਨੀਕੋਡ ਦੀਆਂ ਸੈਂਕੜਾਂ ਫੌਂਟ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਡਿਜੀਟਲ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵੀ ਖੂਬਸੂਰਤ, ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਤਕਨੀਕੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰ ਲਈ ਸਹੀ ਯੂਨੀਕੋਡ ਫੌਂਟਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਵਰਤੋਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕਦਮ ਹੈ।
This is dummy text. It is not meant to be read. Accordingly, it is difficult to figure out when to end it. But then, this is dummy text. It is not meant to be read. Period.
ConversionConversion EmoticonEmoticon